STADSARCHIEF AMSTERDAM

STADSARCHIEF AMSTERDAM
Vijzelstraat 32

Openingstijden Stadsarchief
dinsdag t/m vrijdag van 10.00 – 17.00 uur
zaterdag en zondag van 12.00 – 17.00 uur
Studiezaal
In de weekenden en op de meeste feestdagen is de Studiezaal Originelen gesloten. Dit houdt in dat u dan geen originele stukken kunt opvragen.

Toegangsprijzen
De toegang tot het Informatiecentrum, Studiezaal Originelen, Schatkamer en Filmzaal is gratis.
Toegang Tentoonstelling:
Museumkaart, Kinderen 0-12 jaar, Stadspas Amsterdam, Vrienden Stadsarchief, I Amsterdam City Card, Vereniging Rembrandt: Gratis
Kinderen 13-18 jaar, CJP, Archiefpas, Studenten € 5,00
Volwassenen €7,50

28 februari – 24 mei
Schatkamer
GERRIT VAN DER VEEN – Kunstenaar in het verzet

De Persoonsbewijzencentrale en de aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister in 1943 zijn onlosmakelijk verbonden met de naam van verzetsman Gerrit van der Veen (1902-1944). Gerrit van der Veen was voor de oorlog actief als beeldhouwer. In 1942 weigerde hij lid te worden van de door de Duitse bezetter ingestelde Kultuurkamer en daarna ontpopte hij zich al snel tot charismatisch leider van het verzet.

Zwervend langs Amsterdamse onderduikadressen zette Van der Veen de Persoonsbewijzencentrale op, een verzetsgroep die op grote schaal verschillende soorten identiteitsbewijzen, distributiestamkaarten, briefpapier van Duitse instanties en andere officiële documenten namaakte. Vervalsingen die vele onderduikers en verzetsstrijders tijdens de Tweede Wereldoorlog het leven hebben gered.

In de Schatkamer is dankzij schenkingen uit de afgelopen jaren een presentatie te zien over Gerrit van der Veen: zijn familie, zijn kunstenaarsbestaan en zijn verzetsactiviteiten, met vele bijzondere persoonlijke documenten en unieke, pas ontdekte amateurfilmbeelden. Ook worden documenten uit de Persoonsbewijzencentrale tentoongesteld.

Gerrit van der Veen werd in 1944 opgepakt op zijn schuiladres en gefusilleerd in de duinen bij Overveen. Zijn naam leeft voort in de Amsterdamse Gerrit van der Veenstraat en in zijn inspirerende keuze voor actief verzet tegen onderdrukking en onrecht.

28 februari – 24 mei
Kofferkluizen in de Schatkamer
FOUT IN ZUID – Uit de kruipruimte van de familie Heinrich

In 2016 werd in Amsterdam-Zuid een bijzondere vondst gedaan uit de Tweede Wereldoorlog. In de kruipruimte van een woning in de Albrecht Dürerstraat bevonden zich papieren, foto’s en voorwerpen van de Duitsgezinde familie Heinrich. Deze waren daar aan het eind van de oorlog verborgen en nooit meer opgehaald.

Door uitvoerig onderzoek is nu veel meer duidelijk geworden over de inhoud van de kruipruimte en de achtergronden van de familie Heinrich. De vader van het gezin werkte voor Omnia, een Duitse organisatie die Joodse bedrijven en winkels ontmantelde ten bate van de bezetter. Zijn pleegdochter was typiste voor de SS. Met haar geliefde, een Duitse officier aan het Oostfront, voerde zij een uitvoerige correspondentie. Een deel van hun brieven is in 2016 teruggevonden.

Begin september 1944, waarschijnlijk op 5 september (Dolle Dinsdag), is de familie naar Duitsland gevlucht. Persoonlijke papieren, medicijnflesjes op naam, en zelfs het naambordje van de deur zijn toen door een luik in de vloer weggemoffeld.

Aangetast door vocht en ongedierte, bieden de fragmenten ruim 75 jaar later een fascinerende blik op het leven van een ‘foute’ familie in de Tweede Wereldoorlog.

26 maart – 26 juli
VONDELINGEN
Het Aalmoezeniersweeshuis van Amsterdam

Als er vandaag de dag een vondeling wordt gevonden, springt de pers er bovenop. Een vondeling is groot nieuws, het komt zelden voor. Dat was in het verleden wel anders. Rond 1800 werden in Amsterdam jaarlijks tussen de 300 tot 800 kinderen gevonden, dat wil zeggen één tot bijna drie per dag. Al die vondelingen werden opgenomen in het Aalmoezeniersweeshuis aan de Prinsengracht.
Het archief van het Aalmoezeniersweeshuis is één van de meest bijzondere en aangrijpende archieven in het Stadsarchief. Bij de te vondeling gelegde baby’s werd vaak een persoonlijk briefje van de moeder aangetroffen. Al die briefjes zijn bewaard. Deze hartenkreten geven een indringend en ontroerend beeld van het lot van de kinderen en het verdriet van de moeders, van de armste bewoners van de stad

Het Aalmoezeniersweeshuis aan de Prinsengracht is bij de meeste mensen (van onze generatie) beter bekend als het oude Paleis van Justitie bij de Leidsestraat.

De familietentoonstelling Vondelingen gaat het over moederliefde, armoede en de zorg voor elkaar, over hoe het destijds ging maar ook over de jeugdzorg van tegenwoordig.